Suzanna Jansen vertelt over 'Het pauperparadijs' (14 jan. te Echt)

 

Tijdens de Week van de Geschiedenis in oktober werd "Gevaarlijke kennis" tot beste geschiedenisboek van 2008 gekozen. Ik heb het niet gelezen, maar het klinkt zeer interessant en lezenswaardig. Het handelt erover hoe wetenschappelijke onderzoekers in de Gouden Eeuw met hun ontdekkingen en theorieën in conflict kwamen met hun eigen wereldbeeld en geloof en dat van hun omgeving en de heersende klasse. Hun pionierswerk heeft er voor een belangrijk deel voor gezorgd dat onze huidige (Westerse) wereld er uitziet zoals ze is.

 

Toch was mijn favoriet een ander boek, eentje dat ik wel heb gelezen, van een schrijfster uit hetzelfde geboortejaar als ik, en met name handelend over een plek waar niet mijn voorouders hebben gewoond, maar het scheelde niet zoveel. Een broer van mijn overgrootvader is meermaals naar Norg gestuurd. Aanvankelijk dacht ik nog dat hij daar gewoon voor seizoenswerk heen ging, maar naar later duidelijk werd, was hij als landloper opgepakt en moest daar telkens een tijdje zitten (evenals de bekende Sittardse stadsfiguur Zefke Mols).

 

Uit het boek blijken ook de veranderende opvattingen over armoede en asociaal gedrag die door de voornoemde wetenschappers mede in gang zijn gezet, en de gevolgen die dit had voor het lot van de kansarmen in de 19de en 20ste eeuw. Het Pauperparadijs is geen traditionele stamboom, maar een zoektocht naar de geschiedenis van de onderkant van onze samenleving, met de eigen voorouders van de schrijfster als casus. Het is heel boeiend verteld en bracht meermaals tranen in mijn ogen. Als genealoog kan ik alleen maar jaloers zijn op de prestatie van Suzanna Jansen; zo'n boek zal ik nooit kunnen schrijven over mijn familie.

 

De reden dat ik dit boek belangrijker vind dan de prijswinnaar, is echter dat de geschiedenis altijd vooral bestudeerd en geschreven wordt over de machtigen der aarde, of over het 'gemene volk' als grote anonieme massa. Niet iedereen die ons voorging kan op zulke wijze aan de vergetelheid onttrokken worden, maar de geschiedenis van enkelen geeft een individueel beeld - deels door de schrijfster zelf ingevuld, als mengeling tussen een studie en een roman - dat in de grote lijn het beeld is dat op velen van toepassing kan zijn. Veel dichter bij onze eenvoudige voorouders zullen we waarschijnlijk niet kunnen komen.

 

Wouter

____________

 

 

Suzanna Jansen vertelt over 'Het pauperparadijs'

http://www.biblionova.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=528&Itemid=113

 

Op woensdagavond 14 januari 2009 is Suzanna Jansen te gast in BiblioNova Echt. Ze vertelt over en leest voor uit haar veelbesproken boek 'Het pauperparadijs'. Tevens signeersessie en mogelijkheid tot kopen van het boek. De avond begint om 19.30 uur en eindigt rond 21.30 uur. De entree bedraagt € 5,00.

 

Suzanna Jansen (1964) is journalist. Ze woonde en werkte als correspondent in Moskou en schreef eerder voor onder meer De Morgen, NRC Handelsblad, Trouw, HP/De Tijd en Opzij. Weer terug in Nederland stuitte ze op de roemruchte bedelaarskoloniën van Veenhuizen, en haar familiegeschiedenis aldaar. Een beoogd artikel hierover liep uit op het boek 'Het pauperparadijs, een familiegeschiedenis' (2008).

 

Aan de hand van haar eigen familiegeschiedenis beschrijft Suzanna Jansen in 'Het pauperparadijs' anderhalve eeuw Nederlandse armoede en wat daar aan werd gedaan, te beginnen met het heropvoedingsexperiment in Veenhuizen in Drenthe. Jansen ontdekte dat haar overgrootmoeder in 1856 werd geboren in een van de drie grote gestichten in Veenhuizen. Hier probeerde men sinds 1823 wezen, landlopers, arme stadsgezinnen en andere arme sloebers uit heel Nederland via hard werken, tucht en orde te heropvoeden tot nuttige, keurige burgers (ook de bekende Sittardse stadsfiguur Zefke Mols verbleef in Veenhuizen). Een goed en toegankelijk geschreven, boeiend en aangrijpend stuk sociale geschiedenis.

 

Naar aanleiding van het verschijnen van 'Het pauperparadijs' heeft een demograaf van het CBS beraamd dat ruim één miljoen Nederlanders afstamt van deze Drentse koloniepaupers. Het succes van het boek leidde er mede toe dat het Drents Archief een unieke database heeft gelanceerd met persoonsregisters van de 19e eeuwse Drentse armenkolonies. De registers bevatten namen en signalementskaarten met foto's van paupers en landlopers die uit heel het land naar deze heropvoedingskolonies werden gestuurd.

 

Van het boek werden al meer dan 80.000 exemplaren verkocht, het werd -als een van de tien uit een lijst van 282 historische boeken- genomineerd voor de Grote Geschiedenis Prijs 2008.'Haar persoonlijke benadering en gezwinde verteltrant maken haar boek verwant aan De eeuw van mijn vader van Geert Mak' (in: De Standaard)'Wondermooi, aangrijpend boek' (in: HP/De Tijd)

Zie ook: www.suzannajansen.nl

 

Georganiseerd in samenwerking met Bruna Echt.
Aanmelden voor deze avond kan bij Bruna Echt, tel.: 0475-484114, BiblioNova Echt, tel.: 0475-470742 of via de website .

 

 

Israël en de Palestijnen hebben echte vrienden nodig

 

Dit lijkt een beetje late reaktie op een opiniestuk van begin deze week in de Volkskrant, en op zich is het ook te veel eer voor Geert Wilders dat ik op zijn artikel reageer.

Ik weet niet eens of het stuk van Wilders en Bosma ook in de papieren krant heeft gestaan (het aantal taalfouten doet vermoeden van niet), maar hoopte wel dat de VK mijn respons in de krant danwel online zou publiceren. Vandaar dat ik het nu pas zelf heb geplaatst, in eerste instantie op Ratna's IMO Blog.

 

Het schrijft makkelijker als je ergens op reageert dan gewoon zelf met een blanco vel papier (scherm) te beginnen, en op de vele anti-Israel stukken heb ik al vaker gereageerd, afgelopen weken vooral in comments onder Volkskrant artikelen. Ik vond het dus verfrissend om ook eens 'de andere kant' aan te pakken, die pro-Israël heet te zijn maar haar evengoed slecht advies geeft. Toch krijgt hieronder 'links' weer de meeste kritiek; Wilders is tenminste duidelijk dat hij niets op heeft met moslims of Palestijnen en voor rechts Israël kiest, links pretendeert voor vrede en rechtvaardigheid te strijden en met beide volken het beste voor te hebben. Als dat al zo is, dan faalt ze in beide gevallen jammerlijk...

 

Wouter

____________________

 

Israël en de Palestijnen hebben echte vrienden nodig

http://www.zionism-israel.com/blog/archives/00000340.html

IMO Blog, 2009

door Wouter Brassé

Eerstens moet mij van het hart dat de Volkskrant het opiniestuk 'Land voor vrede werkt niet' van Wilders en Bosma niet had moeten plaatsen. Mag Geert Wilders zich in het parlement beroepen op onschendbaarheid, niets verplicht een krant om zijn stukken onverkort te publiceren, zoals geen omroep Fitna integraal hoefde uit te zenden.
De generalisaties die Wilders bezigt over 'de islam' en 'elke moslim' zijn stigmatiserend en onjuist, en in een context van bloed en geweld zetten ze aan tot islamofobie. De term 'moslim-kolonisten' gaat helemaal over de schreef.

Israël heeft vijanden nog amper nodig, want ze heeft desastreuze vrienden van links tot rechts: van Een Ander Joods Geluid ('verbondenheid met het lot en voortbestaan van Israël') tot Geert Wilders heeft vrijwel iedereen in Nederland schijnbaar het beste voor met de Joodse staat. Maar terwijl EAJG het Joodse karakter van Israël verguist en zo ongeveer haar overgave bepleit aan de toch zo vredelievende Arabische wereld, ziet Wilders Israël als menselijk schild tegen de duistere islam. Zoals Ahmadinejad (en met hem Van Bommel en Duisenberg) zal doorvechten tot de laatste Palestijn en Libanees, zo is Wilders bereid door te vechten tot de laatste Jood. Vrede is volgens hem geen optie voor Israël, de Westoever als zoenoffer opgeven futiel, omdat de islam in de grond onverzoenlijk is en nooit een Joodse staat zal dulden. Te hopen valt slechts dat Israël deze extreme 'vrienden' negeert en blijft streven naar het oude zionistische ideaal van een Joodse staat die in vrede met haar buren kan leven.

Roepen deze 'vrienden' van Israël weinig enthousiasme op, de Palestijnen hebben het zo mogelijk nog slechter getroffen. Van de Verenigde Naties tot de Arabische Liga, van Iran tot de talloze Westerse solidariteitsgroepen, en niet de vergeten een bataljon commentatoren in de Volkskrant, worden zij erin bestendigd dat ze in hun recht staan: het 'onvervreemdbare recht op terugkeer' van de vluchtelingen, het recht op (minimaal) 1967 grenzen en het recht op gewelddadig verzet tegen de bezetting. Je zou wel gek zijn om te onderhandelen over waar je recht op hebt? Het is tenminste één van de redenen dat de onderhandelingen tussen Israël en de PA steeds weer vastlopen. De tweestatenoplossing verdraagt zich niet met grootschalige toelating van Palestijnen tot Israël, en de Oude Stad van Jeruzalem vormt voor Israël een rode lijn, maar ligt buiten de Groene Lijn. Alle genoemde rechten zijn op hun minst discutabel, en worden dan ook door Israël bestreden.

Tegenover het geclaimde recht op verzet staat bovendien Israëls recht op zelfverdediging, zeker wanneer het binnen haar erkende grenzen wordt aangevallen. Het Palestijnse verzet heeft sinds midden jaren negentig niet alleen het vredesproces ondermijnd, maar ook duizenden levens geëist, waarvan de meeste aan eigen zijde. Zinloze doden, heren Van Bommel, Von der Dunk en Van Agt, en dames Meulenbelt, Duisenberg en Peters, want niet alleen is Israël vele malen sterker, maar er valt mee over vrede te onderhandelen. Misschien krijgen de Palestijnen daarmee maar 90% van waar ze recht op hebben, maar dat is veel meer dan waarop andere volken zonder staat mogen hopen. Een echte vriend kan alleen maar aanraden om zo'n bod aan te nemen. Ik hoor zelden echte vrienden van de Palestijnen.

Dat de Arabische Liga de ergste vrienden van de Palestijnen zijn is geen geheim. Paradoxaal genoeg zouden ze betere vrienden zijn als ze eindelijk eens Israël zouden erkennen, en hun aandeel in het vluchtelingenprobleem op zich zouden nemen. Zij waren medeverantwoordelijk voor de Palestijns-Arabische vluchtelingen in 1948, en helemaal verantwoordelijk voor de miserabele behandeling van deze vluchtelingen in hun landen sindsdien. Het Saoedische Vredesinitiatief van 2002 bood een uitzicht op vrede met Israël als deze zich geheel zou terugtrekken tot de bestandlijnen van voor 1967 en de verantwoordelijkheid zou aanvaarden voor de vluchtelingen; het was te weinig en (35 jaar) te laat. Erkenning van Israël dient niet aan voorwaarden verbonden te zijn. Een duidelijk en open gebaar, zoals destijds het bezoek van Sadat aan de Knesset, zou menig Israëlisch hart sneller doen kloppen voor vrede, en zou ook de onderhandelingspositie voor de Palestijnen verbeteren.

Ik deel wel Wilders' mening dat met de fanatieke islamisten van Hamas geen vrede te sluiten valt, maar het seculiere Fatah is van ver gekomen en heeft aan de onderhandelingstafel plaats genomen. Dat een vredesovereenkomst na jaren van besprekingen nog niet is bereikt, ligt aan beide partijen. Aan beide kanten zijn er radicale groeperingen, zowel religieus als nationalistisch geïnspireerd, die een akkoord blokkeren, en moeten de gematigde krachten meer moed tonen om hun bevolking duidelijk te maken dat een compromis, zoals de overbruggingsvoorstellen van Bill Clinton of het Geneefse Akkoord, de enige reële optie is om het eeuw oude conflict te beëindigen. Met niets meer te verliezen heeft premier Olmert afgelopen jaar duidelijke taal gesproken wat dit betreft. Zelfs Marcel van Dam viel van zijn stoel. Zowel Livni en Barak als Abbas hebben nog een verkiezing te winnen, waarvoor ze zich misschien electoraal op de vlakte moeten houden. Mochten ze winnen, dan moeten ze die historische kans grijpen om een akkoord te sluiten en dit aan de beide volken voor te leggen en fier en ondubbelzinnig te verdedigen. Kom op Abbas, laat ook mij eens van mijn stoel vallen.

De huidige militaire campagne in de Gazastrook zou wel eens beslissend kunnen zijn om enerzijds Kadima en de Arbeidspartij aan een meerderheid te helpen en anderzijds Hamas dusdanig te verzwakken dat Fatah nieuwe verkiezingen overtuigend kan winnen en de controle over Gaza terugkrijgt. Aan beide kanten zouden zo gesprekspartners voor vrede staan. Het klinkt wel erg optimistisch, maar de huidige oorlog zou zomaar het perspectief kunnen openen voor een definitieve vrede. En een vredesakkoord is het enige dat de extremisten de wind uit de zeilen kan nemen.

Aan bijna alles een groot gebrek in Gaza

Tom Janssen afgelopen dinsdag in Trouw.

Inloophuis Bie Zefke voor dak- en thuislozen Sittard-Geleen

Kokkerellen Bie Zefke (LD/De Limburger, 4 december 2008)

http://arc.mgl.x-cago.com/vw/article.do?id=DDL-20081206-01002SI007

 

 

Tijdens de kerstdagen besteed ik graag wat aandacht aan de dak- en thuislozen.

 

Het moet in december 1992 geweest zijn, toen de gemeente Sittard in een leegstaand schoolgebouw tegenover het ziekenhuis een tijdelijke nachtopvang wilde creëren voor de plaatselijke daklozen. Onze buurt (ik woonde vlakbij in een studentenhuis op de Walramstraat) was in rep en roer, want men wilde geen verslaafden en ander gespuis hebben rondhangen, en was uiteraard bezorgd om de kinderen die gebruikte drugsspuiten zouden vinden.

Met de Loesje-afdeling Sittard hebben we toen een serie van 6 affiches gemaakt en door de stad geplakt om wat weerwerk te bieden.

 

De texten waren:

 

* Verzet tegen het slaaphuis: wie bezorgt wie slapeloze nachten?

 

* Zwervers, waar maken we ons druk om? Slaap lekker schat.

 - de buurman van Loesje

 

* Pas op: bekrompenheid is ook verslavend!

 

* Een zwerver, is dat zo iemand met oude versleten kleren en een bloemetje op de hoed?

 

* Slaaphuis: kom op mensen, het is bijna kerst

 

* "CDA" - Hier is vast dat Centrum voor Drugs- en Alcoholverslaafden

 - de zwerversvriend van Loesje

(Mijn studentenkamer keek destijds uit op het provinciale kantoor van CDA Limburg.)

 

 

Aan Zefke Mols of de sympatieke Zwiebertje hadden we nog niet eens gedacht bij het bedenken van de teksten, dat had ook iets leuks kunnen opleveren.

 

Enkele jaren later, toen 'De Klup' zich van Loesje had afgescheiden, hebben we nog even een heuse dakloze als lid gehad, Michel Maas. Hij was geen zwerver, want hij had een lapje grond in Guttecoven van zijn zus beschikbaar, waar hij onder de sterrenhemel sliep en al bijna 20 jaar woonde. Hij zwierf wel door de stad op zoek naar bruikbare 'welvaartsresten', en die waren en zijn er zat. Ik heb nog een tafeltje in mijn woonkamer staan dat hij me gaf.

Michel overleed midden jaren '90 in zijn slaap te Guttecoven, waar Anne hem vond. Anne en ik zijn naar zijn begrafenis geweest in Hoensbroek, waar hij in het familiegraf is bijgezet.

 

 

Michel Maas thuis in Guttecoven, geschilderd door Anne.

 

Het slaaphuis is er gelukkig wel gekomen, en de zorgen over overlast bleken ongegrond.

Later kreeg het een definitieve plek aan de stadswal achter de Engelenkampstraat (na ook daar weer buurtverzet overwonnen te hebben). Sinds enkele jaren is er in hartje Sittard ook een inloophuis waar de daklozen overdag terecht kunnen. Verschillende kennissen van mij steken daar als vrijwilliger de handen uit de mouwen.

 

Terwijl ik dit schrijf blijkt de website van inloophuis Bie Zefke, huiskamer voor dak- en thuislozen, offline te zijn, maar ik neem aan dat hij weer terugkomt.

Het inloophuis kan altijd vrijwilligers en giften gebruiken, tel. 4512854.

 

Ik las onlangs in de krant dat de gemeente voornemens is de opvang uit te breiden naar een soort 'Leger des Heils' model zoals in Heerlen.

 

Zefke Mols heeft intussen ook een eigen Hyves gekregen (niet verwant aan het inloophuis): http://zefkemols.hyves.nl/

 

Prettige feestdagen & een vredig 2009!

 

Wouter

 

Bronverwijzingen Collectie Habets online

 

  Een rijke bron voor stamboomonderzoek in Zuid-Limburg is nu op internet beschikbaar.

 

____________________

 

Bronverwijzingen Collectie Habets online

 

De 'Collectie Habets' bevat toegangen op familienaam op de oude archieven van Houthem, Klimmen, Meerssen, Oud-Valkenburg, Schin op Geul, Strucht, Ulestraten en Valkenburg in de Landen van Overmaas, en op veel archieven van zuidlimburgse notarissen, aanwezig in het Regionaal Historisch Centrum Limburg en in Rijckheyt.

 

De collectie bestaat uit 5 klappers met ruim 1.200 pagina's gegevens, tussen 1990 en 2002 ten behoeve van stamboom onderzoek verzameld door de heren J. Habets uit Nuth en L. Habets uit Hoensbroek. Daarvan zijn 1.133 pagina?s onlangs als PDF gedigitaliseerd door het Stadsarchief Sittard-Geleen, dat de klappers beheert.

 

Het bestand bevat gegevens van veel families en plaatsen in Zuid-Limburg over de periode circa 1560 tot 1900, met verwijzingen naar de dossier- en aktenummers.

De toegangen zijn op familienaam en op enkele algemene onderwerpen (hoven, kastelen, kerken en diversen), met vermelding van voornamen en vaak partners, kinderen, woonplaatsen en/of andere details. Soms zitten er ook stukjes stamboom tussen met gegevens uit de kerkregisters.

 

Eugene Dubois is bereid gevonden de scans van de Collectie Habets op zijn website 'Genealogie in Limburg' te plaatsen, waar ze voor iedereen vrij te raadplegen zijn:

http://genealogie-limburg.net/index.php/articles/3003

 

Voor de verdere inhoud van de vermelde akten raadplege men zelf de originelen in de betreffende archieven te Maastricht en Heerlen.